Đông Á nghẹt thở: Tàu hải cảnh Trung Quốc áp sát nguy hiểm, Nhật báo động đỏ ngoài khơi, đối đầu quyết liệt quanh vùng đảo tranh chấp

Biển Hoa Đông lại một lần nữa rung chuyển khi tàu tuần tra Trung Quốc và Nhật Bản có màn chạm trán căng thẳng quanh quần đảo Senkaku/Điếu Ngư — điểm nóng tranh chấp chủ quyền kéo dài hàng thập kỷ và luôn là mồi lửa dễ kích hoạt xung đột trong khu vực.

Ngày 2/12, lực lượng Hải cảnh Trung Quốc tuyên bố đã “xua đuổi” một tàu cá Nhật Bản khỏi vùng biển bao quanh Điếu Ngư, cáo buộc tàu này “xâm nhập trái phép lãnh hải Trung Quốc”. Phát ngôn viên Liu Dejun nói rằng các tàu hải cảnh đã triển khai “biện pháp kiểm soát cần thiết”, ám chỉ những động thái áp sát và cảnh báo cứng rắn như thường xảy ra trong các đợt chạm trán trước.

Bắc Kinh khẳng định sẽ tiếp tục tăng cường hoạt động tuần tra, bảo vệ chủ quyền “bằng mọi giá”, và không loại trừ biện pháp mạnh để duy trì sự hiện diện liên tục quanh nhóm đảo.

Xem thêm: Biên giới Đông Nam Á đỏ lửa: Quân đội Thái ɳã ρɦáσ đáp trả Myanmar, đạ𝕟 𝕝ạ𝕔 trúng nhà dân

Phía Nhật Bản lập tức đáp trả.
Lực lượng Cảnh sát biển Nhật (JCG) tuyên bố hai tàu hải cảnh Trung Quốc đã xâm nhập lãnh hải Nhật Bản gần Senkaku/Điếu Ngư, buộc JCG phải triển khai tàu tuần tra tiếp cận, yêu cầu phía Trung Quốc rời khỏi khu vực. JCG cáo buộc Trung Quốc “vi phạm trắng trợn luật pháp quốc tế”, đồng thời cho biết các tàu công vụ Trung Quốc vẫn tiếp tục lởn vởn ngoài rìa vùng biển tranh chấp.

Quần đảo Senkaku/Điếu Ngư hiện do Nhật Bản kiểm soát, nằm cách Tokyo khoảng 1.900 km, cách Thượng Hải 600 km, và từ lâu là tâm điểm đối đầu chiến lược giữa hai cường quốc châu Á. Từ năm 2012, khi Tokyo quốc hữu hóa nhóm đảo, số lần Trung Quốc điều tàu công vụ áp sát khu vực tăng vọt, khiến vùng biển này trở thành một trong những điểm dễ bùng nổ xung đột nhất khu vực Đông Á.

Xem thêm: Nóng rực trời Đông Á: Nhật vừa đặt tên lửa, UAV Trung Quốc lập tức áp sát Yonaguni

Bối cảnh căng thẳng ngày càng dày đặc

Cuộc chạm trán mới nhất diễn ra đúng lúc quan hệ Trung – Nhật đang rơi vào giai đoạn nhạy cảm chưa từng có. Ngày 7/11, Thủ tướng Nhật Bản Sanae Takaichi đưa ra tuyên bố gây chấn động, cảnh báo Nhật Bản “có thể dùng biện pháp quân sự” nếu Đài Loan bị tấn công, do vị trí chiến lược của hòn đảo này chỉ cách đảo Yonaguni của Nhật 100 km.

Phát biểu này lập tức khiến Bắc Kinh nổi giận. Trung Quốc chỉ trích gay gắt Tokyo và cảnh báo công dân hạn chế đến Nhật Bản. Một loạt sự kiện giao lưu văn hóa bị ảnh hưởng, trong đó có vụ một ca sĩ Nhật buộc dừng buổi biểu diễn tại Thượng Hải hôm 28/11 sau khi bị cắt điện đột ngột, càng khiến bầu không khí giữa hai nước trở nên ngột ngạt.

Trong khi đó, Trung Quốc vẫn giữ lập trường cứng rắn: Đài Loan là lãnh thổ không thể tách rời, và Bắc Kinh “không loại trừ sử dụng vũ lực”. Việc Nhật Bản ngày càng thể hiện quan điểm ủng hộ Đài Bắc đang khiến Bắc Kinh xem Tokyo là thế lực “can thiệp nguy hiểm” trong vấn đề thống nhất.

Điểm nóng Senkaku/Điếu Ngư – nơi mọi va chạm đều có nguy cơ vượt tầm kiểm soát

Nhiều năm qua, Senkaku/Điếu Ngư luôn là nơi tàu hải cảnh Trung Quốc và tàu tuần tra Nhật Bản đấu trí từng hải lý.
Việc Trung Quốc cáo buộc tàu cá Nhật “xâm nhập lãnh hải” và ngay sau đó Nhật phản pháo rằng chính tàu hải cảnh Trung Quốc mới là bên xâm nhập cho thấy cả hai bên đang trong tình trạng đối đầu trực diện, không ai nhượng bộ.

Sự xuất hiện kéo dài của nhiều tàu hải cảnh Trung Quốc quanh khu vực khiến Tokyo lo ngại Bắc Kinh đang từng bước áp đặt hiện diện, trong khi Trung Quốc lại xem các hoạt động tuần tra của Nhật là “sự khiêu khích”.

Mỗi sự cố, dù nhỏ, đều có thể tạo hiệu ứng dây chuyền, đặc biệt trong bối cảnh hai nước đang đối đầu trên nhiều mặt trận — ngoại giao, an ninh và cả văn hóa.

Xem thêm: Phanh phui việc “bán nhầm” nhà ở xã hội cho người thân quan chức

Nguy cơ leo thang chưa từng thấy

Với phát biểu mang tính răn đe về Đài Loan của Thủ tướng Nhật và phản ứng gay gắt của Bắc Kinh, giới quan sát nhận định vụ chạm trán mới chỉ là một phần của cuộc đối đầu chiến lược lớn hơn đang âm ỉ.

Trong bối cảnh Trung Quốc đẩy mạnh tuần tra, Nhật Bản tăng cường quốc phòng và sẵn sàng can dự vào vấn đề Đài Loan, bất kỳ va chạm nào trên biển cũng có thể trở thành “tia lửa” đốt cháy sự ổn định mong manh tại Đông Á.

Quần đảo Senkaku/Điếu Ngư, vốn chỉ là những dải đá hoang, đang ngày càng trở thành bàn cờ chiến lược, nơi Trung – Nhật đo sức mạnh, thử quyết tâm và phô diễn ảnh hưởng. Cuộc chạm trán lần này, dù không dẫn đến xung đột vũ trang, vẫn là lời nhắc nhở rằng khu vực đang bước vào giai đoạn căng thẳng sâu sắc, nơi mọi nước đi đều phải tính toán thận trọng để tránh vượt quá giới hạn.