Luật sư cho rằng, việc thu thập giọng nói là hành vi xử lý dữ liệu cá nhân nhạy cảm, cần có sự đồng ý của người dùng.
Luật sư Nguyễn Văn Hậu – Chủ nhiệm Cơ quan Truyền thông Liên đoàn Luật sư Việt Nam – cho biết, theo quy định tại Khoản 2, Điều 31 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, dữ liệu sinh trắc học là dữ liệu về thuộc tính vật lý, đặc điểm sinh học cá biệt và ổn định của một người để xác định người đó.
Thực tế, giọng nói là đặc điểm sinh học cá biệt và ổn định của một người, để phân biệt giữa người này và người khác. Hiện nay, Bộ Công an đang lấy ý kiến đóng góp của cơ quan, tổ chức, cá nhân về dự thảo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia sinh trắc học giọng nói và dự thảo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về sinh trắc học mống mắt.
Do đó, cùng với thông tin định danh trên CCCD, giọng nói cần được bảo vệ đặc biệt nghiêm ngặt và Zalo chỉ được phép thu thập khi có sự đồng ý rõ ràng, tự nguyện của người dùng. Việc im lặng hoặc các ô đánh dấu sẵn (mặc định đồng ý) đều vô hiệu theo quy định tại Khoản 4, Điều 9 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025.
Khi Zalo thu thập các thông tin này, quan hệ giữa người dùng và Zalo chuyển từ quan hệ sử dụng dịch vụ thông thường sang quan hệ giữa chủ thể dữ liệu và bên kiểm soát, xử lý dữ liệu. Do đó, mọi hành động của Zalo phải tuân thủ tuyệt đối Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025.
Vấn đề đáng lo ngại ở đây không chỉ là việc Zalo “thu thập”, mà là cách thức thu thập có minh bạch hay không, và mục đích sử dụng sau đó có đúng như cam kết ban đầu hay không (ví dụ: dùng để xác thực hay âm thầm dùng để huấn luyện AI). Nếu quy trình thu thập của Zalo không chặt chẽ và không đảm bảo quyền lợi hợp pháp của người dùng, trang mạng có thể đang đối mặt với các vi phạm pháp lý nghiêm trọng sau đây:
Thứ nhất là vi phạm về nguyên tắc “Sự đồng ý”. Pháp luật quy định sự đồng ý của người dùng phải là sự tự nguyện, cụ thể và được thể hiện rõ ràng. Nếu Zalo để các điều khoản thu thập giọng nói dưới dạng mặc định (người dùng không tick cũng tự động đồng ý) hoặc gộp chung việc “thu thập giọng nói” vào trong một bản điều khoản sử dụng dài hàng chục trang mà không tách riêng để người dùng nhận biết, thì đây là hành vi vi phạm pháp luật. Sự im lặng hoặc không phản hồi của người dùng không được coi là sự đồng ý, đây là nguyên tắc đã được luật hóa tại Khoản 2, Điều 393 Bộ luật Dân sự 2015.
Thứ hai là vi phạm về nghĩa vụ thông báo và giới hạn mục đích. Khi thu thập dữ liệu nhạy cảm như giọng nói, Zalo bắt buộc phải thông báo cho người dùng biết dữ liệu này sẽ được dùng để làm gì (ví dụ: chỉ để xác thực tài khoản hay dùng để phân tích hành vi, quảng cáo). Nếu thu thập với lý do “bảo mật” nhưng sau đó lại chia sẻ dữ liệu này cho bên thứ ba hoặc sử dụng để xây dựng các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) mà không xin phép lại, Zalo đang vi phạm nguyên tắc “nguyên vẹn và bảo mật” của dữ liệu.
Thứ ba là thiếu các biện pháp bảo vệ tương xứng. Dữ liệu CCCD và giọng nói nếu bị lộ lọt sẽ gây hậu quả khôn lường (như giả mạo danh tính để vay tiền, lừa đảo deepfake). Nếu Zalo thu thập lượng lớn dữ liệu này mà không chứng minh được năng lực bảo mật đạt chuẩn quốc tế hoặc không có đánh giá tác động xử lý dữ liệu cá nhân gửi Bộ Công an, thì Zalo đang hoạt động không phù hợp với quy định của pháp luật.
Căn cứ Khoản 2, Điều 29 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, hành vi yêu cầu người dùng cung cấp hình ảnh CCCD (chứa nội dung đầy đủ hoặc một phần) để xác thực tài khoản trên các nền tảng mạng xã hội như Zalo là hành vi bị nghiêm cấm. Người dùng có quyền từ chối yêu cầu này và Zalo không được phép sử dụng giấy tờ tùy thân làm yếu tố bắt buộc để xác thực tài khoản.
Theo quy định tại Khoản 1, Điều 4 Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân 2025, chủ thể dữ liệu (người dùng) có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại khi xảy ra vi phạm quy định về bảo vệ dữ liệu cá nhân.
Đồng thời, khoản 1 Điều 8 của Luật này cũng quy định rõ: Tổ chức, cá nhân có hành vi vi phạm quy định của Luật này và quy định khác của pháp luật có liên quan đến bảo vệ dữ liệu cá nhân thì tùy theo tính chất, mức độ, hậu quả của hành vi vi phạm có thể bị xử phạt hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự; nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường theo quy định của pháp luật.
Theo: https://laodong.vn/phap-luat/zalo-thu-thap-giong-noi-la-hanh-vi-xu-ly-du-lieu-ca-nhan-nhay-cam-1636852.ldo
© 2026 chuyenthienha.com
Nội dung thuộc bản quyền website. Vui lòng ghi rõ nguồn khi sao chép.
