Nhật Bản đang tiến những bước dài chưa từng có trên con đường quân sự hóa, trong bối cảnh căng thẳng với Trung Quốc leo thang nhanh chóng cả trên mặt trận ngoại giao lẫn quân sự. Quyết định tăng ngân sách quốc phòng lên mức cao nhất lịch sử không đơn thuần là một phép tính tài khóa, mà là tuyên bố chính trị mang tính đối đầu, phản ánh nỗi lo sâu sắc của Tokyo trước một môi trường an ninh khu vực đang trượt dốc nguy hiểm.
Nội các Nhật Bản vừa phê duyệt ngân sách quốc phòng vượt mốc 9.000 tỉ yen – tương đương khoảng 58 tỉ USD – lần đầu tiên kể từ khi nước này bại trận năm 1945. Bộ Quốc phòng Nhật gọi đây là mức chi “chưa từng có tiền lệ”, nhằm thúc đẩy quá trình tái cấu trúc năng lực phòng vệ trong bối cảnh các mối đe dọa quân sự ngày càng hiện hữu.
Theo Bộ trưởng Quốc phòng Shinjiro Koizumi, khoản ngân sách này không phải sự phô trương, mà là “mức tối thiểu cần thiết để Nhật Bản tồn tại an toàn”. Đây là năm thứ tư trong kế hoạch 5 năm trị giá khoảng 43.000 tỉ yen, đồng thời gắn với mục tiêu nâng chi tiêu quốc phòng lên 2% GDP – sớm hơn hai năm so với kế hoạch ban đầu. Một ngân sách bổ sung vừa được Quốc hội thông qua đã đẩy tổng chi quốc phòng vượt ngưỡng này, đánh dấu bước ngoặt lịch sử trong chính sách an ninh hậu chiến của Tokyo.
Từ phòng thủ sang phản công: Nhật Bản chuẩn bị cho kịch bản xung đột thật sự
Trong cơ cấu ngân sách mới, Tokyo dành khoảng 100 tỉ yen để xây dựng hệ thống phòng thủ ven biển đa tầng, tích hợp lực lượng trên không, trên biển và trên bộ, với trọng tâm là phương tiện không người lái. Dự án mang tên SHIELD được kỳ vọng triển khai vào cuối năm tài khóa 2027, sử dụng số lượng lớn drone giá rẻ cho nhiệm vụ trinh sát, gây nhiễu và tấn công phủ đầu.
Xem thêm: 21 cán bộ không bị xử lý hình sự vì nộp lại tiền đã nhận từ cựu cán bộ tại Văn phòng Chính phủ
Song song đó, Nhật Bản đang tăng tốc xây dựng năng lực phản công tầm xa – điều từng bị coi là “vùng cấm” trong Hiến pháp hòa bình. Gần 1.000 tỉ yen được phân bổ cho các loại vũ khí có khả năng tấn công ngoài tầm đối phương, bao gồm tên lửa chống hạm Type 12 phiên bản tầm xa và các chương trình tên lửa siêu vượt âm. Tokyo nhấn mạnh đây là biện pháp răn đe, nhưng không che giấu mục tiêu trọng yếu: bảo vệ khu vực tây nam, đặc biệt là Okinawa – tuyến đầu đối diện Trung Quốc và Đài Loan.
Giới quân sự Nhật coi thiết bị không người lái là “yếu tố thay đổi cuộc chơi”, nhất là khi Lực lượng Phòng vệ Nhật Bản đang chịu sức ép nghiêm trọng từ già hóa dân số và khủng hoảng tuyển quân. Riêng năm nay, chi tiêu cho drone đã vượt 277 tỉ yen, với mục tiêu chạm mốc 1.000 tỉ yen vào năm 2027.
Xem thêm: Thu giữ 25 phong bì tiền tỷ tại nơi làm việc của cựu Thứ trưởng
“ᴄʜặᴛ ᴄáɪ đầᴜ ʙẩɴ ᴛʜỉᴜ”: khẩu chiến biến thành đe dọa trần trụi
Động lực trực tiếp đẩy Nhật Bản vào quỹ đạo quân sự hóa chính là hoạt động quân sự ngày càng dày đặc của Trung Quốc quanh không phận và vùng biển Nhật, cùng với áp lực từ Mỹ yêu cầu đồng minh gánh vác nhiều hơn trách nhiệm quốc phòng. Nhưng căng thẳng thực sự bùng phát khi cuộc khẩu chiến ngoại giao biến thành đe dọa mang tính bạo lực công khai.
Ngày 8 tháng 11, Tổng Lãnh sự Trung Quốc tại Osaka, Tiết Kiến (Xue Jian), đã buông lời đe dọa gây chấn động khi tuyên bố sẽ “ᴄʜặᴛ ᴄáɪ đầᴜ ʙẩɴ ᴛʜỉᴜ” của Thủ tướng Nhật Sanae Takaichi. Phát ngôn này ngay lập tức bị xem là dấu hiệu cho thấy quan hệ Trung – Nhật đang trượt khỏi khuôn khổ ngoại giao thông thường, tiến sát vùng nguy hiểm.
Chỉ hai tuần trước đó, tại cuộc gặp với Chủ tịch Tập Cận Bình bên lề hội nghị ở Hàn Quốc, bà Takaichi vẫn nhấn mạnh mong muốn xây dựng quan hệ “cùng có lợi” và ổn định lâu dài. Tập Cận Bình khi ấy cũng đáp lời bằng những tuyên bố mang tính hòa hoãn. Nhưng mọi thứ đảo chiều chóng mặt sau bài phát biểu của bà Takaichi trước Quốc hội Nhật ngày 7 tháng 11.
Trong bài phát biểu này, Thủ tướng Nhật tuyên bố thẳng thắn: một cuộc tấn công vào Đài Loan có thể được coi là mối đe dọa tới sự tồn vong của Nhật Bản, và Tokyo có quyền thực hiện phòng vệ. Đây là lập trường cứng rắn nhất của Nhật về vấn đề Đài Loan kể từ thời cố Thủ tướng Shinzo Abe – người từng nói rằng “khủng hoảng Đài Loan cũng là khủng hoảng của Nhật và liên minh Mỹ–Nhật”.
Đài Loan – mồi lửa chiến lược
Phát biểu của bà Takaichi lập tức châm ngòi cho chiến dịch phản công truyền thông dữ dội từ Bắc Kinh. Báo chí Trung Quốc đồng loạt lên án Nhật, gọi đây là phát ngôn “cực kỳ hiểm độc” và cáo buộc Tokyo lần đầu tiên trong 80 năm “dám đe dọa dùng vũ lực khiêu khích Trung Quốc”. Lực lượng “chiến binh sói” được tung ra, nhắm thẳng vào cá nhân Thủ tướng Nhật và chính sách an ninh mới của Tokyo.
Trên thực tế, Trung Quốc đã sớm chuẩn bị mặt trận dư luận. Trong dịp kỷ niệm kết thúc Thế chiến II, Bắc Kinh liên tục cáo buộc Nhật “che đậy lịch sử”, tung ra hàng loạt bộ phim về thảm sát Nam Kinh và tội ác chiến tranh, nhằm khơi lại ký ức đau thương và đặt Nhật vào thế phòng thủ đạo đức.
Đối với Bắc Kinh, Đài Loan là “di sản chưa hoàn tất” của Thế chiến II. Việc Nhật công khai gắn an ninh quốc gia của mình với số phận Đài Loan bị coi là thách thức trực diện chủ quyền Trung Quốc.
“Bà đầm thép” và nước Nhật không còn né tránh
Thủ tướng Sanae Takaichi – người tự nhận chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Margaret Thatcher – đang từng bước định hình một nước Nhật tự lực, cứng rắn và sẵn sàng đối đầu. Là học trò chính trị của Shinzo Abe, bà thúc đẩy nới lỏng các ràng buộc hiến pháp, tăng cường năng lực quân sự và củng cố liên minh với Mỹ cùng các đối tác “cùng chung giá trị”.
Bà công khai coi Trung Quốc là mối đe dọa chiến lược, ủng hộ Đài Loan gia nhập CPTPP, thúc đẩy ý tưởng hình thành mạng lưới an ninh với Úc, Ấn Độ, Philippines và thậm chí cả châu Âu. Dưới thời bà, Nhật Bản cũng đang xúc tiến thành lập Cục Tình báo Quốc gia, ban hành Luật Chống gián điệp và thậm chí mở lại tranh luận về ba nguyên tắc phi hạt nhân – điều từng được coi là bất khả xâm phạm.
Với Bắc Kinh, tất cả những động thái này hợp thành một bức tranh đáng lo ngại: Nhật Bản đang rũ bỏ chiếc áo “quốc gia hòa bình” và tiến nhanh vào vai trò cường quốc quân sự khu vực.
Cuối năm nay, Quốc hội Nhật sẽ bỏ phiếu thông qua ngân sách quốc phòng lớn nhất lịch sử, chính thức neo chi tiêu quân sự ở mức 2% GDP. Với bà Takaichi, đây không chỉ là câu chuyện Đài Loan hay Trung Quốc, mà là thời khắc định hình lại toàn bộ trật tự an ninh châu Á – nơi Nhật Bản không còn đứng ngoài, mà đã bước thẳng vào tuyến đầu của một cuộc đối đầu dài hơi và đầy rủi ro.
© 2026 chuyenthienha.com
Nội dung thuộc bản quyền website. Vui lòng ghi rõ nguồn khi sao chép.
